Avtomobilini satan, lakin sığorta məsələsini vaxtında rəsmiləşdirməyən şəxslərin qarşılaşa biləcəyi problemlərdən biri də nəqliyyat vasitəsi artıq başqa şəxsin istifadəsində olduğu halda baş verən qəzanın əvvəlki sahibin sığorta tarixçəsi ilə əlaqələndirilməsi məsələsidir. Xüsusilə avtomobil satıldıqdan sonra sığorta müqaviləsi əvvəlki şəxsin adına və ya sistemdə onunla əlaqəli formada qaldıqda, sonradan həmin avtomobillə qəza törədilməsi və bu hadisənin keçmiş sahibin sığorta tarixçəsinə təsir göstərməsi vətəndaş üçün ciddi narahatlıq yarada bilər.
Məsələ ilə bağlı açıqlama verən vəkil Aysel Əhmədova bildirib ki, avtomobil satıldıqdan sonra mülkiyyətçinin dəyişməsi barədə sığorta şirkətinə məlumat verilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, avtomobilin başqa şəxsə satılması ilə faktiki mülkiyyətçi dəyişdiyi üçün sığorta münasibətlərində də bu dəyişikliyin nəzərə alınması vacibdir.
Vəkil qeyd edib ki, avtomobili satan şəxs ilk növbədə sığorta şirkətinə müraciət edərək nəqliyyat vasitəsinin artıq onun mülkiyyətində olmadığını bildirməlidir. Çünki avtomobilin satılması ilə bağlı məlumatın bütün hallarda sığorta şirkətinin sistemində avtomatik şəkildə əks olunması məsələsinə güvənmək düzgün deyil. Bu səbəbdən vətəndaşın özü sığortaçıya məlumat verməsi və müvafiq sənədləri təqdim etməsi gələcəkdə yarana biləcək mübahisələrin qarşısının alınması baxımından əhəmiyyətlidir.
Aysel Əhmədovanın sözlərinə görə, avtomobili satan şəxs satışla bağlı sənədləri, alqı-satqı müqaviləsini və mülkiyyətçinin dəyişməsini təsdiq edən digər sənədləri saxlamalıdır. Çünki sonradan avtomobillə bağlı hər hansı sığorta hadisəsi baş verdikdə həmin sənədlər qəza zamanı avtomobilin faktiki olaraq kimin sahibliyində və istifadəsində olduğunu müəyyənləşdirmək üçün mühüm sübut rolunu oynaya bilər.
Burada başqa mühüm məqam da sığorta müqaviləsinin öz şərtləridir. Hüquqşünasın sözlərinə görə, vətəndaş avtomobili satdıqdan sonra sığorta müqaviləsinin hansı formada davam etdiyini, müqavilənin tərəflərini və mülkiyyətçinin dəyişməsi ilə bağlı hansı prosedurun nəzərdə tutulduğunu diqqətlə araşdırmalıdır. Çünki konkret vəziyyətin hüquqi qiymətləndirilməsi sığorta müqaviləsinin şərtlərindən və hadisənin hansı tarixdə baş verməsindən də asılı ola bilər.
Azərbaycan qanunvericiliyində avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası avtomobilin istifadəsi nəticəsində üçüncü şəxslərə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini təmin edən mexanizmdir. Qanunda avtomobil sahibi anlayışına yalnız qeydiyyatda olan mülkiyyətçi deyil, müəyyən hallarda nəqliyyat vasitəsinə faktiki sahibliyi həyata keçirən şəxslər də daxil edilir. Eyni zamanda, icbari sığorta şəhadətnaməsinin kimin adına verilməsindən asılı olmayaraq, sığortalanmış avtomobili qanuni əsaslarla istifadə edən şəxsin də müəyyən hallarda sığorta olunan hesab edilməsi nəzərdə tutulur.
Bu məqam avtomobilini satan şəxsin vəziyyətində xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki avtomobil artıq başqa şəxsin faktiki istifadəsindədirsə, qəza zamanı sükan arxasında kimin olması, həmin şəxsin avtomobili hansı hüquqi əsasla idarə etməsi və hadisənin nə vaxt baş verməsi məsələləri araşdırılmalıdır.
Üstəlik, 2026-cı il iyunun 16-dan etibarən avtomobil sahiblərinin sığorta tarixçəsinin hesablanması ilə bağlı mühüm dəyişiklik qüvvəyə minib. “Bonus-Malus” sistemi ləğv edilərək onun əvəzinə fərdi məsuliyyət prinsipinə əsaslanan “Sığorta Tarixçəsi Əmsalı” sistemi tətbiq edilir. İcbari Sığorta Bürosunun məlumatına əsasən, yeni sistemdə yol-nəqliyyat hadisələrinin sığorta tarixçəsinə təsiri müqaviləni bağlayan şəxslə deyil, avtomobili faktiki idarə edən sürücü ilə əlaqələndirilir. Yəni sığorta müqaviləsinin kimin adına rəsmiləşdirilməsindən asılı olmayaraq, qəzanın faktiki sürücünün sığorta tarixçəsinə təsir etməsi nəzərdə tutulur.
Bu dəyişiklik avtomobilini satmış, lakin keçmiş avtomobili ilə bağlı sığorta tarixçəsində problem yarandığını düşünən şəxslər üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Əgər qəza 16 iyun 2026-cı ildən sonra baş veribsə, yeni sistemin tətbiq olunması səbəbindən hadisənin faktiki sürücünün sığorta tarixçəsinə necə əks etdirildiyi ayrıca yoxlanıla bilər. Burada konkret qəzanın tarixi, sığorta müqaviləsinin tarixi və sistemdə hadisə barədə məlumatın necə qeydə alındığı mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Vəkil Aysel Əhmədova hesab edir ki, belə vəziyyətlə qarşılaşan şəxs ilk mərhələdə birbaşa sığorta şirkətinə yazılı müraciət etməlidir. Müraciətdə avtomobilin artıq satıldığı, qəza zamanı nəqliyyat vasitəsinin başqa şəxsin istifadəsində olduğu və hadisənin keçmiş mülkiyyətçinin sığorta tarixçəsinə aid edilməsinin mübahisələndirildiyi göstərilə bilər. Müraciətə avtomobilin satışını təsdiqləyən sənədlərin əlavə edilməsi də məqsədəuyğundur.
“İlk növbədə sığorta şirkətinə müraciət etmək lazımdır. Bildirilməlidir ki, sığorta olunan nəqliyyat vasitəsidir və artıq həmin nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisi dəyişib. Bu halda müqavilənin şərtlərinə də baxmaq lazımdır. Mülkiyyətçi dəyişdiyi üçün həmin dəyişikliyin sığorta münasibətlərində də nəzərə alınması məsələsi ortaya çıxır”, – deyə vəkil bildirib.
Onun sözlərinə görə, sığorta şirkətinə müraciət edərkən yalnız şifahi izahatla kifayətlənməkdənsə, yazılı müraciət etmək daha məqsədəuyğundur. Çünki sonradan məsələ mübahisəyə çevrilərsə, vətəndaşın sığortaçıya vaxtında müraciət etdiyini və problemin həlli üçün hansı addımları atdığını sübut etməsi lazım gələ bilər.
Vətəndaşın avtomobili hansı tarixdə satması da məsələnin həlli baxımından əsas məqamlardan biridir. Əgər qəza avtomobilin satışından və faktiki təhvil verilməsindən sonra baş veribsə, bunu təsdiqləyən sənədlər keçmiş sahibin mövqeyini əsaslandırmaq üçün mühüm ola bilər. Alqı-satqı müqaviləsi, avtomobilin qeydiyyat məlumatları, təhvil-təslim sənədləri və digər sübutlar hadisənin baş verdiyi vaxt nəqliyyat vasitəsindən kimin istifadə etdiyini müəyyənləşdirmək üçün əhəmiyyət daşıya bilər.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, belə hallarda avtomobili alan şəxsin də öz öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirməsi vacibdir. Avtomobilin yeni sahibinin mülkiyyət dəyişikliyi ilə bağlı tələb olunan qeydiyyat və sığorta prosedurlarını vaxtında həyata keçirməsi gələcəkdə həm onun, həm də əvvəlki sahibin hüquqi problemlərlə qarşılaşmasının qarşısını ala bilər./oxu24.com
Əgər sığorta şirkəti vətəndaşın müraciətini təmin etməzsə və qəza ilə bağlı məlumatın keçmiş sahibin sığorta tarixçəsindən çıxarılması mümkün olmazsa, məsələnin hüquqi qaydada mübahisələndirilməsi də mümkün ola bilər. Aysel Əhmədova bildirib ki, belə halda məhkəməyə müraciət etmək variantı nəzərdən keçirilə bilər. Bununla yanaşı, məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl sığorta şirkətinə yazılı müraciət edilməsi və şirkətin mövqeyinin rəsmi şəkildə alınması daha məqsədəuyğundur.
Vəkil əlavə edib ki, bu məsələdə müəyyən hüquqi mexanizmlərin tətbiqi mümkündür, lakin hər bir iş üzrə nəticəni əvvəlcədən qəti şəkildə söyləmək olmaz. Çünki hadisənin konkret halları, avtomobilin hansı tarixdə satılması, qəzanın nə vaxt baş verməsi, sığorta müqaviləsinin şərtləri, avtomobilin qeydiyyat vəziyyəti və qəza zamanı nəqliyyat vasitəsini kimin idarə etməsi ayrı-ayrılıqda araşdırılmalıdır.
“Bu istiqamətdə müəyyən hüquqi yolları sınamaq olar. İlk olaraq sığorta şirkətinə müraciət edilməli, avtomobilin artıq başqa şəxsə satıldığı və qəza zamanı əvvəlki mülkiyyətçinin avtomobili idarə etmədiyi bildirilməlidir. Əgər məsələ sığorta şirkəti tərəfindən həll edilməzsə, daha sonra məhkəmə yolu nəzərdən keçirilə bilər”, – deyə Aysel Əhmədova vurğulayıb.
Beləliklə, avtomobilini satmış şəxsin sonradan həmin nəqliyyat vasitəsi ilə törədilmiş qəza səbəbindən sığorta tarixçəsi ilə bağlı problem yaşaması halında məsələyə avtomatik olaraq “bu qəza mütləq keçmiş sahibin üzərində qalmalıdır” kimi yanaşmaq düzgün deyil. Xüsusilə 2026-cı ilin iyunundan tətbiq edilən yeni “Sığorta Tarixçəsi Əmsalı” sistemi hadisənin faktiki sürücü ilə əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur. Buna görə də belə problemlə üzləşən şəxsin qəzanın tarixini, sığorta müqaviləsini və avtomobilin satışını təsdiqləyən sənədləri toplayaraq sığortaçıya müraciət etməsi, nəticə əldə olunmadıqda isə hüquqi müdafiə imkanlarını qiymətləndirməsi məqsədəuyğundur.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın!